تبلیغات
سیستم کاووش - بهداشت آب
سیستم کاووش

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

بهداشت آب

برای مطالعه این موضوع روی ادامه مطلب کلیک کنید!!!!!!!!

بهداشت آب

 مقدمه

بهداشت آب موضوعی بسیار مهم در بهداشت عمومی و مدیریت سلامت می‌باشد. قبل از پرداختن به راه كارهای عملی استحصال، انتقال، بهسازی و توزیع آن لازم است این عنصر حیاتی موثر بر سلامت و مرتبط با توسعه پایدار، شناخته شود.

شناخت آب از نظر كیفیت و كمیت و چگونگی حصول آن قدمی اساسی در جهت بهینه سازی مصرف آن می‌باشد. اگر چه بیش از سه چهارم كره زمین را آب فرا گرفته است، سهم قلیلی از آب‌های موجود، برای مصارف بهداشتی و كشاورزی، قابل استفاده است. زیرا حدود 3/97 درصد اقیانوس‌ها و 1/2 درصد یخ‌های قطبی و 6/0 درصد دریاچه ها و رودخانه و آب‌های زیرزمینی وجود دارد كه حدود 36/0 درصد كل منابع آب می‌باشد. آب اقیانوس‌ها، دریاها و اغلب دریاچه ها و بسیاری از منابع آب زیرزمینی به علت شوری بیش از حد و داشتن املاح معدنی برای مقاصد بهداشتی، كشاورزی و صنعتی، غیرقابل استفاده می‌باشند.

آب ماده حیاتی است كه بطور یكنواخت در سطح كره زمین موجود نمی‌باشد. در نتیجه بسیاری از نقاط كره زمین با كمبود آب مواجه است. حركت مداوم بخار آب به هوا و برگشت آن به زمین را گردش آب در طبیعت می‌نامند.

 

انرژی خورشید باعث تبخیر آب اقیانوس‌ها، رودخانه ها، دریاچه ها و منابع آب سطحی می‌گردد. بخار آب فشرده شده همراه توده های هوا باعث نگهداری آب در هوا شده و موجب تشكیل ابر باردار یا ذخیره كننده آب می‌شود ریشه گیاهان، آب و رطوبت موجود در خاك را گرفته و از طریق روزنه های تنفسی برگ‌ها به هوا فرستاده و به بخار تجمع یافته در هوا اضافه می‌شود كه در شرایط مناسب به صورت نزولات جوی به زمین برمی‌گردد.

آب یك عنصر حیاتی است با ویژگی‌های قابل توجه و كم نظیر، یكی از مهم ترین عناصر شیمیایی می‌باشد كه قسمت اعظم موجودات زنده و محیط زیست راتشكیل می‌دهد. این ماده 70% گیاهان را تشكیل می‌دهد. آب فراوان‌ترین و بهترین حلال در طبیعت است. آب یك مایع زیست شناختی است كه واكنش‌های فیزیكوشیمیایی سوخت و ساز در پیكره موجودات زنده را مقدور و تسهیل می‌نماید ومحیطی است برای نقل و انتقال مواد در بدن موجودات زنده كه علاوه بر نقش موثرآن در متابولیسم، دفع مواد زائد حاصل از فعالیت‌های زیست شناختی موجود زنده را موجب می‌شود. آب ناشی از تعریق در گرما باعث خنك كردن بدن می‌گردد. آب و انیدرید كربنیك توسط انرژی خورشیدی در پیكره گیاهان سبز تبدیل به كربوهیدرات یا انرژی شیمیایی می‌شود.

اگر چه آب خالص در طبیعت یافت نمی‌شود. اما آب خالص مایعی بی‌رنگ، بی‌بو و بی مزه است كه دارای نقطه انجماد صفر و نقطه جوش 100 درجه سانتی گراد می‌باشد ساختار شیمیایی آن به صورت  H2O  است كه به احتمال كمتر از 3/0 درصد آب‌های موجود در طبیعت بر دارنده ایزوتوپ‌های H4O2 ،  H6O3  نیز می‌باشند. آب در چرخه گردش خود قادر است املاح و گازهای موجود در طبیعت را به صورت محلول در آورده و بسیاری از آلودگی‌ها را همراه خود به حركت در آورد. آب باران قبل از رسیدن به زمین ناخالصی‌های موجود در هوا نظیر ذرات، گازها، مواد رادیواكتیو و میكروب‌ها را به سطح زمین آورده و در حین حركت در زمین نیز آلاینده ها را با خود حمل می‌كند. به علاوه آب‌های جاری اغلب دریافت كننده فاضلاب‌ها و مواد زائد ناشی از فعالیت‌های انسانی می‌باشند.

بسیاری از مشكلات بهداشتی كشورهای در حال پیشرفت، عدم برخورداری از آب آشامیدنی سالم است. از آنجایی كه محور توسعه پایدار، انسان سالم است و سلامت انسان در گرو بهره مندی از آب آشامیدنی مطلوب می‌باشد بدون تامین آب سالم جایی برای سلامت مثبت و رفاه جامعه، وجود ندارد. آب از دو بعد بهداشتی واقتصادی حائز اهمیت است. از بعد اقتصادی به حركت درآورنده چرخ صنعت و رونق بخش فعالیت كشاورزی است. از بعد بهداشتی آب با كیفیت، تضمین كننده سلامت انسان است. آب با شكل ظاهری و با وسعت محتوایی آن دنیای زنده دیگری است.

اگر چه از دید ما پنهان است، اما آب دارای آثار بسیار زیادی در حیات جانداران به ویژه انسان میباشد. آب آشامیدنی علاوه بر تامین مایع مورد نیاز بدن به مفهوم مطلق آن یعنی H2O ، در بردارنده املاح و عناصر ضروری برای موجود زنده و انسان می‌باشد. كمبود پاره ای از آن‌ها در آب ایجاد اختلال در بدن موجود زنده می‌كند و منجربه بروز برخی بیماری‌ها می‌شود.

فقدان ید و فلوئور و ارتباط آن‌ها با گواتر اندمیك و پوسیدگی دندان‌ها به ترتیب بیان كننده این اهمیت است. علاوه بر مواد شیمیایی، موجودات ذره بینی گوناگونی نیز در آب پیدا می‌شوند كه بعضی از آنها بیماری زا بوده و ایجاد بیماری‌های عفونی خطرناكی می‌كنند. بهسازی آب رابطه مستقیمی با كاهش بیماری‌های عفونی دارد. بطوری كه پس از تامین آب آشامیدنی سالم میزان مرگ از وبا 1/74 درصد، میزان مرگ از حصبه 3/63 درصد، میزان مرگ به علت اسهال خونی 1/23 درصد و میزان مرگ از بیماری اسهال 7/42 درصد كاهش یافت. بنابراین برنامه ریزی و هزینه در جهت تامین آب سالم سرمایه گذاری قابل توجهی برای آینده خواهد بود. تهیه و تامین آب آشامیدنی سالم برای جامعه یكی از موثرترین و پایدارترین فنآوری‌ها برای ارتقاء سلامت جامعه است.

ناخالصی‌های آب

چنانچه آب خالص با تركیب شیمیایی  H2O  را اساس مطالعه قرار دهیم ناخالصی‌های آن عبارتند از:

1 ـ  ناخالصی‌های معلق

 نظیر ذرات معلق زنده و غیرزنده كه در آب به صورت معلق یافت می‌شوند. این نوع ناخالصی را می‌توان در سه گروه، تقسیم بندی و مطالعه نمود.

الف) ذرات معلق زنده بیماری‌زا مانند عوامل بیماری‌زای موجد وبا، حصبه، شبه حصبه، انواع اسهال‌ها، تخم انگل‌ها مانند آسكاریس و عامل كیست هیداتید و ویروس‌ها، منشاء اصلی این دسته از ناخالصی‌ها فاضلاب شهری و حضور حیوانات اهلی یا وحشی در مجاورت منابع آب می‌باشد.

ب) ذرات معلق زنده غیربیماری‌زا مانند باكتری‌های ساپروفیت، اغلب جلبك‌ها و تك سلولی‌هایی كه در طبیعت به وفور پیدا می‌شوند.

ج) ذرات معلق غیرزنده مانند رس، لیمون كه ناشی از فرسایش سطح زمین و سطوح آبخیز می‌باشد.

از نظر فیزیكی ذرات بالا به دو گروه تقسیم می‌شوند گروهی كه در حوضچه های ته نشینی و یا صافی‌ها جدا می‌شوند و گروهی كه برای جدا كردن آن‌ها احتیاج به مواد منعقد كننده است تا از طریق لخته سازی، به ذرات درشت تری تبدیل شده و حذف شوند.

2 ـ  ناخالصی‌های محلول

 این دسته شامل املاح معدنی، تركیبات آلی و گازهای محلول می‌باشند كه می‌توان آن‌ها را به صورت زیر گروه بندی نمود:

 

الف) املاح محلول معدنی كه اغلب به صورت املاح كلسیم، منیزیم، سدیم، آهن، منگنز و000 می‌باشد كه برخی از آن‌ها مصرف آب را محدود می‌نمایند كه در جای خود بحث خواهد شد.

ب) گازهای محلول مانند اكسیژن، انیدرید كربنیك، هیدروژن سولفوره، ازت وغیره می‌باشند و این نوع ناخالصی نیز كیفیت شیمیایی آب را تحت تاثیر قرار داده و ممكن است باعث نامطلوب بودن آن شود.

منابع تامین آب

آب یك منبع حیاتی است كه معمولا از محدودیت خاصی برخوردار است آب شیرین موجود در محدوده جغرافیایی خاصی تقریبا ثابت و جوابگوی جمعیت محدودی است.

منابع آب مشروب اجتماعات را می‌توان به سه دسته تقسیم نمود:

الف) منابع سطحی

 آب‌هایی كه در قالب آب باران، آب رودخانه، آب دریاچه های طبیعی، آب دریاچه ها یا سدهای ذخیره ای و قنوات در طبیعت موجود هستند و در صورتی كه استحصال و بهسازی، نگهداری و بهره برداری آن‌ها با در نظر گرفتن ملاحظات اقتصادی و فنی مقدور باشد به عنوان منبع آب آشامیدنی انتخاب می‌شوند.

ب) منابع آب زیرزمینی

منابعی نظیر چشمه سارها، آب چاه های كم عمق، چاه های عمیق، چاه های جاری و آب حاصل از كانال‌های ساخته شده منابع آب زیرزمینی را تشكیل می‌دهند.

ج) منابع آب شور

و بالاخره در شرایطی كه هیچ كدام از منابع فوق جهت دستیابی به آب شیرین مقدور نباشد سومین منبع عبارت خواهد بود از آب دریاها و دریاچه های شور یا آب‌های شور زیرزمینی.

اكثر اجتماعات شهری و روستایی ایران از منابع آب‌های زیرزمینی بهره برداری می‌كنند. در دو دهه اخیر چندین طرح بزرگ و متوسط انتقال آب‌های سطحی منابع دوردست نیز تهیه و اجراء شده است. منبع اصلی آب آشامیدنی شهرهایی مانند مشهد، شیراز، تبریز، بندر عباس، كرمانشاه، كرمان و بخشی از تهران از منابع آب زیرزمینی است. اغلب روستاهای ایران به روش سنتی و علمی لیكن بعضا غلط از آب زیرزمینی استفاده می‌كنند. انتخاب منبع آب آشامیدنی اجتماعات چه شهری و چه روستایی، كوچك یا بزرگ مبتنی است بر هزینه تهیه، تصفیه و توزیع آن. لازم است حداقل امكانات فنی اجرایی در حد معقول، وجود داشته باشد، پس با لحاظ نمودن جنبه اقتصادی و بهداشتی منابع احتمالی آب، شناسایی و از بین آن‌ها منبع مقرون به صرفه و مطمئن انتخاب گردد. در هر حال، منبع آب آشامیدنی بایستی درنهایت آب سالم و پاكیزه ای در اختیار مصرف كننده قرار دهد.

آب سالم و پاكیزه

آب آشامیدنی، علاوه بر سالم بودن لازم است پاكیزه نیز باشد. زیرا آب سالم وكدر یا بامزه نامطلوب و داشتن رنگ، ممكن است مورد اعتراض مصرف كننده قرار گرفته و مصرف كننده به طرف آب به ظاهر پاكیزه ای گرایش پیدا كند كه از نظر كیفیت شیمیایی و میكروبی، نامطلوب باشد. آب سالم آبی است كه حتی در درازمدت مصرف آن خطری برای مصرف كننده ایجاد نكند. توصیه می‌شود آب آشامیدنی نه تنها كاملا سالم باشد بلكه باید " پاكیزه" یعنی مورد پسند مصرف كننده هم باشد. چنین آبی را می‌توان " پذیرفتنی" یا " نوشیدنی" تلقی نمود. آب آشامیدنی از طریق تعیین كیفیت فیزیكوشیمیایی ومیكروب شناختی ارزیابی وانتخاب می‌گردد.

ویژگی‌های آب سالم

1 ـ عاری از عوامل زنده بیماری‌زا باشد2 ـ  عاری از مواد شیمیایی زیان آور باشد3 ـ  بدون رنگ و بو، و طعم مطبوع داشته باشد4 ـ  قابل استفاده برای مصارف خانگی باشد

آبی كه یك یا دو مورد از ویژگی‌های فوق را نداشته باشد (بویژه مورد یك و دو) آن را آلوده و برای شرب غیرقابل مصرف می‌دانند.

آلودگی آب

آب خالص مطابق ساختمان شیمیایی آن به هیچ وجه در طبیعت وجود ندارد، لیكن انواع ناخالصی‌ها به صورت حل شده، معلق یا بینابینی با خود دارد. كه در بخش ناخالصی‌های آب آمده است. جنبه وخیم تر، آلودگی آب ناشی از فعالیت‌های انسانی است مانند شهرنشینی و صنعتی شدن.

تعریف آب آلوده

 آبی كه دارای عوامل بیماری‌زای عفونی یا انگلی، مواد شیمیایی سمی، ضایعات و فاضلاب خانگی و صنعتی باشد را آب آلوده گویند. آلودگی آب از فعالیت‌های انسانی، نشات می‌گیرد. منابع آلاینده آب عبارتند از:

الف) گندآب كه عوامل زنده بیماری‌زا و مواد آلی تجزیه پذیر را در بردارد.

ب) مواد زائد تجاری و صنعتی در بر دارنده عوامل سمی از نمك‌های فلزی یا مواد شیمیایی پیچیده مصنوعی.

ج) آلاینده های كشاورزی نظیر كودها و آفت كش‌ها.

د) آلاینده های فیزیكی مانند گرما (آلودگی حرارتی) و مواد پرتوزا.

آلودگی را می‌توان به عنوان یك تغییر نامطلوب در خواص فیزیكی، شیمیایی و بیولوژیكی آب تعریف كرد كه باعث به خطر انداختن سلامت، بقاء و فعالیت‌های انسان یا سایر موجودات زنده می‌شود. آلودگی از نظر پایداری نیز قابل بررسی و مطالعه است. لذا از این دیدگاه دو نوع آلودگی وجود دارد. آلودگی قابل انحطاط و آلودگی غیرقابل انحطاط.

آلوده كننده قابل انحطاط را می‌توان تجزیه كرد، از بین برد و یا برای برخی فعالیت‌ها مصرف نمود. از این طریق حد قابل پذیرش آلودگی را می‌توان طی مراحل طبیعی یا با روش‌های مهندسی (سیستم‌های تصفیه) نقصان داد. البته در صورتی كه سیستم تحت تاثیر شوك ناشی از آلاینده، شكست نخورده باشد یا به عبارتی آلودگی لبریز نگردد. این دسته خود به دو گروه تقسیم می‌شوند قابل انحطاط تند و كند، آلوده كننده های قابل انحطاط تند، نظیر فاضلاب انسانی وزائدات حیوانی و كشاورزی، معمولا خیلی سریع قابل تجزیه اند.

آلوده كننده های قابل انحطاط كند، مانند د.د.ت و بعضی از مواد رادیواكتیو به كندی تجزیه می‌شوند به هرحال اجزای آن‌ها یا كاملا تجزیه شده و یا به حدّ غیرقابل ضرر كاهش می‌یابند. آلوده كننده های غیرقابل انحطاط از راه های طبیعی تجزیه نمی‌شوند. نمونه چنین آلوده كننده هایی عبارتند از جیوه، سرب، تركیبات آلی ‌هالوژنه ها، دیوكسین‌ها و بعضی از پلاستیك‌ها.

آلودگی آب از نظر منشاء  

آلودگی با منشاء زیست شناختی نظیر

الف) باكتری‌ها: وبا، حصبه و اشباه آن، اسهال خونی باكتریال، اسهال به علت اشریشیاكولی، لپتوسپیروزیس و بیماری ناشی از یرسینیا  آنتروكولیتیكا و ناراحتی گوارشی ناشی از كمپیلوباكترها.

ب) ویروس‌ها: هپاتیت‌های ویروسی، فلج اطفال، بیماری‌های ناشی از ویروس‌های كوكساكی، اكو و گاستروآنتریت ویروسی.

ج) پروتوزوئرها: آمیبیازیس، ژیاردیازیس، بالانتیدیازیس، نگلریافاولری مولد مننگوآنسفالیت آمیبی و اكانتاموبای عامل مننژیت و ناراحتی تنفسی.

د) كرم‌های انگلی: شیستوزومیازیس، بیماری خارش شناگران، آسكاریازیس، هیداتیدوز، دراكونكولوس، بیماری ناشی از كرم قلابدار و كرم نواری ماهی.

ه) سموم تولیدی از سیانوباكتری‌ها: سمومی كه ایجاد ناراحتی كبدی می‌كنند، این سموم توسط میكروسیستیس، اسیلاتوریا، آنابنا و نودولاریا كه مسمومیت كبدی ناشی از آن‌ها طی 24 ساعت پس از خوردن، فرد را از پای در می‌آورد.

میكروارگانیسم‌هایی كه از طریق آب آلوده به انسان منتقل می‌شوند و دارای اهمیت چشمگیر بهداشتی هستند در جدول شماره 1 آمده است. در این جدول نیز برخی از میكروارگانیسم‌های فرصت طلب كه در افراد با نقص ایمنی نظیر كودكان، سالمندان و یا بیماران HIV مثبت ممكن است ایجاد ناراحتی كنند، ذكر شده است. در صورتی كه ارگانیسم‌های فرصت طلب، با تراكم زیادی در آب باشند موجب عفونت‌های مختلفی در پوست، مخاط، چشم، گوش، بینی و گلوی افراد حساس یا با مقاومت پایین می‌گردند. مثال بارز این میكروارگانیسم‌ها پسودومونا آئروژینوزا و گونه های فلاوباكتریوم، آسینتوباكتر، كلبسیلا، سراتیا، آئروموناس و . . . می‌باشد.

ناشناخته یا محقق نشده.

الف) طول زمان عفونت‌زایی عامل بیماریزا در 20 درجه سانتی گراد كوتاه تا یك هفته، متوسط یك هفته تا یك ماه و طولانی از یك ماه بیشتر.

ب) هنگامی كه در مقدار متداول و زمان معین عامل بیماریزا نابود شود مقاومت ندارد. مقاومت پایین است لیكن نابودی كامل عامل بیماریزا فراهم نشود از نظر مقاومت متوسط است.

ج) دز لازم برای ایجاد بیماری در 50% افراد بالغ سالم حساس، ممكن است با كمترین مقدار یك عدد واحد عفونت‌زا برای برخی ویروس‌ها باشد.

د) براساس تجارب یا برخی افراد حساس

ه) عامل اصلی عفونت پوست از راه تماس است، اما می‌تواند در افراد مبتلا به سركوب دستگاه ایمنی (ایمونوساپرسیو) یا افراد سرطانی ایجاد عفونت كند.

آلودگی آب با منشاء شیمیایی

منابع آب، اغلب در بر دارنده ناخالصی‌های شیمیایی هستند. این ناخالصی‌ها ممكن است ناشی از آلودگی هوا، آلودگی خاك یا مواد آلاینده ناشی از فعالیت‌های انسانی كه به صورت فضولات جامد و مایع به محیط تخلیه می‌گردد باشد. آلاینده های شیمیایی با اشكال متفاوت كه از زباله های صنعتی و فضولات جامد و مایع شهری حاصل می‌شوند منابع آب را بیش از پیش تهدید می‌نمایند. این آلاینده ها عبارتند از حلال‌های شوینده، سیانید، فلزات سنگین، اسیدهای آلی و معدنی، مواد ازته، مواد سفید كننده، رنگ‌ها، رنگدانه ها، سولفیدها، آمونیاك، مواد سمی و انواع گوناگون تركیبات آلی كشنده موجودات زنده.

آلاینده های شیمیایی نه تنها می‌توانند بطور مستقیم بر سلامت انسان آسیب برسانند. بلكه از راه تجمع در آبزیان بطور غیرمستقیم هم می‌توانند بر انسان اثر كنند نظیر ماهی كه برای تغذیه انسان مورد استفاده قرار می‌گیرد. آلاینده های شیمیایی موجود در آب ممكن است ایجاد آسیب‌های سمی حاد یا مزمن درانسان نمایند. به هرحال برخی از آلاینده ها حتی در دز پایین ممكن است سلامت انسان را تحت تاثیر قرار دهند یا اینكه مواجهه درازمدت انسان با برخی آلاینده ها سبب ضایعات پاتولوژیكی در انسان شود. مطالعات همه گیری شناختی، رابطه برخی ازبیماری‌ها با كیفیت شیمیایی آب آشامیدنی یا غذاهای دریایی را نشان می‌دهد. در بیماری‌های ناشی از آلاینده های شیمیایی می‌توان به عارضه متهموگلوبینمیا در كودكان، مسائل مربوط به بهداشت دندان‌ها، سختی آب و بیماری‌های قلب و عروق و مسمومیت حاد یا مزمن ناشی از تركیباتی نظیر سموم دفع آفات، تركیبات فنلی، هیدروكربورهای حلقوی، تری‌هالومتان‌ها و فلزات سنگین استناد نمود. اقدامات بهداشت محیط متمركز است بر روی موادی كه بالقوه بحال مصرف كننده مضر هستند، محدود گردد و آن دسته در مواردی كه قابلیت پذیرش عمومی را تحت تاثیر قرار می‌دهند كنترل شود. 

سختی آب مربوط به املاح خاصی است كه در آب وجود دارد این املاح شامل كاتیون‌های كلسیم، منیزیم، استرانسیم، آهن، آلومینیوم، منگنز و مس می‌باشد كه با آنیون‌های بیكربنات، كربنات كلرور، سولفات، سیلیكات و نیترات به صورت محلول در آب وجود دارند. سختی آب را می‌توان به صورت " خراب شدن صابون در آب" تعریف كرد. اگر مقدار زیادی آب لازم شود تا صابون كف كند مصرف كننده آب، آن را سخت به شمار می‌آورد. اغلب سختی آب ناشی از چهار جزء می‌باشد: بی كربنات كلسیم، بیكربنات منیزیم، سولفات كلسیم و سولفات منیزیم. وجود هر یك از این تركیب‌ها موجب سختی آب می‌شود، اگر چه تركیبات دیگر هم هستند اما كمتر موجب سختی آب می‌شوند. سختی آب به صورت سختی دائم و سختی موقت نامگذاری می‌شود.مجموع سختی موقت و سختی دائم را سختی كل می‌نامند. با رویكردی دیگر، سختی را به سختی مربوط به كربنات‌ها و سختی غیركربناتی تقسیم بندی نموده اند. سختی كربناتی موقتی و سختی غیركربناتی، دائمی است. سختی موقت در اثر جوشاندن آب ته نشین می‌شود و جرم داخل ظروف را تشكیل می‌دهد، این پدیده به املاح كربنات كلسیم و منیزیم مربوط میشود. جوشاندن آب به مدت چند دقیقه موجب تجزیه شدن بی كربنات كلسیم و منیزیم و خارج شدن CO2 و رسوب كربنات‌های كلسیم و سدیم می‌گردد. اماسختی مربوط به سولفات‌ها، نیترات‌های كلسیم، منیزیم 000 در اثر حرارت رسوب نمی‌دهند. سختی آب معمولا برحسب میلی اكی والان در لیتر یا میلی‌گرم در لیتر كربنات كلسیم بیان می‌شود و آب‌ها را بر این اساس طبق جدول زیر درجه بندی می‌نمایند.

           جدول ـ  طبقه بندی سختی آب

طبقه یا درجه سختی آب

مقدار سختی آب برحسب میلی اكی والان

 در لیتر آب (میلیگرم در لیتر)

الف) سبك

ب) سختی متوسط

ج) آب سخت

د) آب خیلی سخت

   1  ( كمتر از 50 میلی گرم در لیتر)

3-1 ( 150-50 میلی گرم در لیتر)

6-3 ( 300-150 میلی گرم در لیتر)

6   ( بیش از 300 میلی گرم در لیتر)

 

معیار آب آشامیدنی از نظر سختی این است كه آب آشامیدنی باید دارای سختی متوسط باشد. اگر سختی آب بیش از 3 میلی اكی والان در لیتر باشد، پیشنهاد می‌شود سبك گردد. سختی آب بیشتر از نظر اقتصادی اهمیت دارد اگرچه طبق مطالعات انجام شده امكان رویداد بیماری‌های قلب و عروق در استفاده كنندگان از آب سبك بیشتر است.

ویژگی‌های فیزیكی یا ظاهری آب

ویژگی‌های فیزیكی آب نظیر بو، مزه، كدورت، درجه حرارت و رنگ آب می‌تواند آب را برای مصرف كننده نامطلوب سازد.

 

بو و طعم

 اساسی ترین مساله در مورد آب تصفیه شده عدم داشتن بو و طعم می‌باشد، بوی آب قاعدتا ارتباط نزدیكی با طعم آن دارد. عوامل مختلفی در ایجاد طعم و بوی آب موثر است. ازجمله این عوامل جلبك‌ها، تجزیه گیاهان آبزی، محصولات حاصل از كلرینه نمودن آب نظیر كلر و فنل‌ها و آب‌های راكدی كه در انتهای سیستم توزیع ساكن می‌مانند.

 

كدورت آب

 پدیده ای است كه میزان زلال بودن یا شفافیت آن را مشخص می‌كند و یكی از معیارهای تعیین كیفیت ظاهری آب است. كدورت معمولا به علت وجود مواد معلّق در آب ایجاد می‌شود. در برنامه های تهیه، تامین و توزیع آب بهداشتی معیار كدورت نیز مورد توجه است. و معمولا برای كدورت‌های قابل توجه از واحد J.T.U  برای سنجش استفاده می‌شود و برای كدورت‌های پایین از واحد N.T.U  استفاده می‌گردد.

آب خالص معمولا بی رنگ است. رنگ آب آلوده نشده می‌تواند ناشی از مواد در حال گندیدگی زمین یا نمك‌های فلزی موجود در طبیعت (آهن و منگنز) باشد. آلاینده های صنعتی نیز می‌توانند بوجود آورنده طیف وسیعی از رنگ‌ها در آب‌های پذیرنده باشند. رنگ آب معمولا با واحد هیزن كه معروف به مقیاس پلاتین ـ كبالت است، بیان می‌شود.

 

دمای آب

از آنجایی كه گوارایی آب مربوط به میزان اكسیژن محلول در آن می‌باشد هرقدر دمای آب بالاتر باشد میزان حلالیّت اكسیژن محلول در آن كمتر خواهد بود لذا آب به اصطلاح گرم با دمای 20 درجه بالاتر اكسیژن كمتری در بر دارد و مورد رضایت مصرف كننده نیست در حالی كه آب با دمای بین 5 تا15 درجه سانتیگراد اكسیژن محلول بیشتری در خود دارد كه گوارا و مطلوب است البته دمای پایین تر از 5 درجه نیز برای نوشیدن مطلوب نیست.

غلظت یون هیدروژن در آب با معیار PH سنجیده می‌شود. این ویژگی یكی از مهم ترین خواص فیزیكو ـ شیمیایی آب محسوب می‌شود. زیرا گزینه بهینه در مورد بهسازی آب به PH آن بستگی دارد. در آب نزدیك خلوص، غلظت یون‌های H+ و OH- خیلی كم و تقریبا نزدیك به هم هستند، چنین آبی را خنثی گویند. كه PH  آن در 25 درجه سانتی گراد حدود 7 است. در شرایطی كه غلظت یون هیدروژن بیش از یون هیدروكسیل باشد PH كمتر از 7 و آب اسیدی است در صورتی كه غلظت یون هیدروكسیل بیش از یون هیدروژن باشد PH بیشتر از 7 و آب قلیایی است.

تصفیه آب

كیفیت آب‌های مورد نیاز برای مصارف خاص به ندرت با ویژگی‌های طبیعی آن‌ها مطابقت دارد. آب آشامیدنی با ویژگی ذكر شده كه بایستی سالم وتمیز باشد به طور طبیعی به مقدار كافی در دسترس نمی‌باشد. اكثر منابع آب از نظر كیفیت شیمیایی و بیولوژیكی برای شرب مناسب نیستند و قبل از مصرف احتیاج به یك سری عملیات دارند. چنین عملیاتی كه به منظور متناسب سازی آب برای مصرف خاصش صورت می‌گیرد تصفیه نامیده می‌شود. تصفیه یا پالایش آب از نظر پزشكی و بهداشت اهمیت زیادی دارد. از بین منابع آب، آب‌های سطحی ناخالصی‌های بیشتری در بر دارند تا آب‌های زیرزمینی. پس این قبیل منابع احتیاج به بهسازی جدی دارند لیكن آب‌های زیرزمینی از نظر كیفیت میكروب شناختی برای حفظ سلامت، حداقل باید ضدعفونی شوند و شاید برخی از آن‌ها به خاطر داشتن پاره ای عناصر شیمیایی نظیر آهن و منگنز احتیاج به تصفیه بیشتری داشته باشند. بطور كلی عملیات بهسازی یا تصفیه آب به یكی از طرق زیر صورت می‌گیرد.

راه های بهسازی آب

بهسازی آب ممكن است به چند روش فیزیكی، شیمیایی، بیولوژیكی یا بعضا تركیبی از این روش‌ها انجام شود. در مجموع با در نظر گرفتن میزان مصرف و شرایط موجود، اغلب تصفیه آب از طرق زیر انجام می‌شود:

الف) جوشاندن در سطح خانوار و گروه های محدود جمعیتی

 در این روش جوشاندن حدود 5 دقیقه آب علاوه بر از بین بردن زیستوارك‌های بیماری‌زا سختی آب نیز تا حدودی كاهش می‌یابد.

 

ب) انبار كردن آب

كه برای اجتماعات كوچك و بزرگ قابل اجرا است. آب در منبع اصلی در مخازن طبیعی یا مصنوعی برای مدتی نگهداری می‌شود، جلوگیری از آلودگی بعدی بایستی مورد توجه باشد. انبار كردن آب به مقدار قابل ملاحظه ای ناخالصی‌های معلق آب را كاهش می‌دهد. این فرایند متابعت از روند طبیعی حذف آلودگی‌ها می‌باشد. ذخیره نمودن آب برای مدتی، از چند دیدگاه مورد تامل است.

 

1) از نظر فیزیكی، كاهش مواد معلق از طریق ته نشینی كه مواد معلق موجود در آب در اثر قوه ثقل ته نشین می‌شوند، تجربه نشان می‌دهد در 24 ساعت اولیه حدود 90% ناخالصی‌های معلق ته نشین می‌گردند. در نتیجه فرایند تصفیه درمراحل بعدی آسان تر می‌شود.

2) از نظر شیمیایی، در مدت ذخیره سازی آب ممكن است برخی تغییرات شیمیایی و بیوشیمیایی روی دهد. بیكربنات‌ها تجزیه شده و تولید انیدریك كربنیك نمایند، گازهای سمی نظیر آمونیاك، هیدروژن، سولفوره و انیدرید كربنیك از آب خارج می‌شوند. مواد آلی موجود در آب خام در اثر فعالیت‌های میكروبی به كمك اكسیژن محلول در آب تجزیه و تثبیت می‌شوند و در نتیجه، مواد آلی فساد پذیر، به مواد معدنی تبدیل می‌گردند.

3) از نظر زیست شناختی، موجودات زنده بیماریزای موجود در آب خام در اثر عوامل مختلف رو به كاهش گذاشته و شمار قابل توجهی از آن‌ها نابود می‌شوند. تجربه نشان می‌دهد با انبار كردن آب رودخانه در مدت 7ـ5 روز اول تا 90% میكروب‌ها كاهش می‌یابند و این یكی از مزایای ذخیره كردن آب است. مدت نگهداری بهینه آب 14ـ10 روز است لیكن از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست ضمنا احتمال رشد جلبك‌ها و تغییر كیفیت فیزیكی آب وجود دارد.

 

ج) پالایش آب

معمولا در سطح وسیع تر از مصرف خانوار، یعنی اجتماعات كوچك و بزرگ در صورتی كه منابع آب سطحی باشد پس از انبار كردن پالایش می‌شود. پالایش آب دومین مرحله بهسازی آب و در واقع مهم ترین مرحله آن است زیرا اكثر قریب به اتفاق میكروب‌ها (99%ـ98%) در مرحله پالایش از بین می‌روند و دیگر ناخالصی‌ها معلق و احیانا بینابین از آب گرفته می‌شود.

پالایش آب آشامیدنی از طریق دو نوع پالایه یا صافی انجام می‌شود یكی پالایه شنی كند و دیگری پالایه شنی تند یا مكانیكی است.

پالایه یا صافی شنی كند

‌            تقریبا در سراسر جهان متداول است، به عنوان روش استاندارد برای بهسازی آب در سطح اجتماعات كوچك و موسسات با مصرف محدود كاربرد دارد. مهمترین بخش صافی شنی كند، بستر شنی آن است كه ارتفاعی در حدود 2/1 متر دارد.

برای ساختن این نوع صافی، حوض‌ها یا مخازنی از بتون ساخته و در كف آن مجاری فرعی و اصلی با آجر، تمبوشه (سفالی) یا لوله برای خروج آب تعبیه می‌نمایند و بر روی آن‌ها به ترتیب سنگ ریزه و شن نرم می‌ریزند و دانه های شن با دقت بسیار برگزیده می‌شوند بطوری كه ترجیحا گرد باشند و قطر موثر آن‌هابین 15/0 تا 35/0 میلی متر باشد. شن‌ها لازم است تمیز و عاری از خاك رس ومواد آلی باشند. آب هدایت شده یا ذخیره شده بر روی صافی به كمك نیروی ثقل از خلل و فرج قشرهای ماسه و شن و سنگ ریزه عبور كرده و بوسیله مجاری زیر صافی جمع آوری می‌شود.

سطح بستر صافی‌های كند از وسعت قابل توجهی برخوردارند به طوری كه یك متر مكعب بستر صافی، سطحی در حدود 15000 متر مربع دارد. آب به آهستگی دربین ماسه تراوش می‌كند (فرایند عبور بیش از 2 ساعت به طول می‌انجامد) ودر طی عبور خالص سازی از طریق چند فرایند صورت می‌پذیرد كه عبارتند از پالایش مكانیكی، ته نشینی، جذب سطحی، اكسیداسیون بیوشیمیایی كه هر یك سهم ویژه ای در بهسازی آب دارند. بازدهی این صافی بطور معمول 4/0ـ1/0 متر مكعب آب در ساعت در متر مربع سطح می‌باشد.

لایه زیستی تشكیل شده بر روی سطوح بستر، فعالیت زیست شناختی بسیار خوبی در بهسازی آب دارد. در ابتدای فعالیت صافی، عمل تصفیه مكانیكی است. بطوری كه نمی‌توان به آن عنوان صافی كند داد، لیكن بتدریج در زمان كوتاهی لایه ای از یك توده حیاتی بر روی سطوح بستر، رشد می‌كند كه به نام لایه زیستی  Schmutzdecke  یا لایه زیست شناختی لجنی لزج باكتریایی نامیده می‌شود. این لایه زیست شناختی ژلاتینی شكل كه شامل رگه های جلبك و اشكال پر شمار حیات ازجمله پلانكتون‌ها، دیاتومه ها و باكتری‌ها است، تشكیل لایه ای زیستی به عنوان "عمل كردن یا به كار آمدن" صافی شناخته می‌شود. دیگر قسمت‌های پالای شنی كند عبارت است از دستگاه زه كشی كف صافی، شیر كنترل، مخزن برداشت آب كه در كتب مرجع بهسازی آب به تفصیل آمده است.

 

مزایای صافی شنی كند

1 ـ  آسان بودن ساخت و بهره برداری

2 ـ  ارزان تر بودن نسبت به صافی تند

3 ـ  كیفیت فیزیكی، شیمیایی و بیولوژیكــی آب تصفیه شده، بسیار خوب است و كارایی آن در حذف میكروب‌ها 9/99 تا 99/99 درصد می‌باشد و  E. coli  را 99 تا 9/99 درصد كاهش می‌دهد. در صافی شنی كند پیش تصفیه صورت نمی‌پذیرد وازمواد منعقد كننده استفاده نمی‌شود. به همین دلیل آب مورد استفاده بایستی كدورتی كمتر از 10 واحد  J.T.U  داشته باشد.

پالایه شنی تند

پالای شنی تند در اواخر قرن نوزدهم بكار گرفته شد و اولین بار در سال 1885 در ایالات متحده آمریكا نصب گردید. پس از آن این نوع فن آوری بهسازی آب در كشورهای صنعتی، مورد توجه قرار گرفت. در حال حاضر دو نوع پالای شنی تند مورد استفاده است یكی صافی شنی تند كه با قوه ثقل، جاذبه كار می‌كند ونوع دوم صافی شنی تند كه با فشار، كار می‌كند. در هر دو نوع پالایه مراحل انعقاد، اختلاط و لخته سازی، ته نشینی و پالایش به ترتیب صورت می‌گیرد.

بستر صافی دارای سطحی در حدود 90ـ80 متر مربع است كه در آن شن محیط پالاینده است. حجم فعال بخش شنی بین 2ـ6/0 متر معكب و عمق بستر شنی بطور معمول نزدیك به یك متر است. در زیر بستر شنی لایه ای از سنگ ریزه به ارتفاع 4/0ـ3/0 متر است. سنگ ریزه ها در نگهداری بستر شنی كمك می‌كنند و امكان می‌دهند كه آب پالایش شده به سوی قسمت زه كشی آزادانه جریان یابد. عمق در بخش بالای بسترشنی 5/1ـ1 متر است. میزان پالایش 15ـ5 متر مكعب به ازای هر متر مربع سطح پالایه در هر ساعت است.

مزایای پالاهای شنی تند

مزایای پالایه های شنی تند نسبت به پالایه های شنی كند عبارت است از:

1 ـ  بسترهای شنی تند سطح كمتری را اشغال می‌كنند

2 ـ  پالایش‌های سریع انجام می‌شود و حدود 50ـ40 برابر سریع تر از پالایه های شنی كند است.

3 ـ  شستن پالایه آسان است

4 ـ  عملیات آن انعطاف پذیر است

 

د ـ  استفاده از اشعه ماوراء بنفش (U.V)

پرتوهای فرابنفش به علت خاصیت میكروب كشی كه دارند در بهسازی آب آشامیدنی موسسات، بیمارستان‌ها، هتل‌ها و كاخ‌ها بكار می‌رود. اگر چه این فرایند فیزیكی در نابودی خرده زیستمندهای آب آشامیدنی موثرند، ولی به علت معایب زیر بكارگیری آنها محدود است:

 

محدودیت‌های استفاده از پرتوهای فرابنفش

1 ـ  مقرون به صرفه نبودن مخصوصا برای مقادیر بالا از نظر حجمی

2 ـ  اثر میكروب كشی ابقایی ندارد

3 ـ  رنگ و كدور مانع گندزدایی پرتوهای فرابنفش می‌شود

لازم به ذكر است بهسازی یا خالص كردن آب در مقادیر محدود یا برای مصارف خانوار و جمعیت‌های كوچك از طریق جوشاندن، گندزدایی شیمیایی و پالایش انجام می‌شود و  اقدامات محافظتی در خصوص استخرهای شنا و دیگر تفریحگاه های آبی نظیر رودخانه ها و سواحل نیز طبق دستورالعمل‌های محلی و استانداردهای ملی نیز صورت می‌گیرد.

2 ـ  تصفیه شیمیایی

اگرچه درمراحل مختلف تصفیه آب برای سبك كردن، حذف موادسمی، منعقدسازی از مواد شیمیایی به عنوان لخته  ساز و كمك منعقدكننده استفاده می‌شود. ولی متداول ترین ماده شیمیایی كه در تصفیه آب كاربرد دارد كلر و تركیبات آن می‌باشد. كلرزنی  (Chlorination) به صورت معمول آخرین مرحله بهسازی آب است. این فرایند، مهم ترین پیشرفتی است كه در عمل تصفیه آب حاصل شده است. كلرزنی مكمل پالایش است زیرا علاوه براز بین بردن عوامل میكروبی بیماری‌زا از آلودگی ثانویه میكروبی نیز جلوگیری می‌كند. اما كلر در مقدار متداول آن بر ‌هاگ میكروب‌ها، تخم و كیست انگل‌ها و بعضی ویروس‌ها تاثیری ندارد. كلر علاوه براثر گندزدایی كه دارد به علت داشتن ویژگی اكسیدكنندگی آن عناصری نظیر آهن، منگنز، هیدروژن سولفید و سیانور را اكسیده می‌كند. بعضی از عوامل مولد بو و طعم نامطبوع را از بین می‌برد.

 

چگونگی اثر گندزدایی كلر

كلر افزوده شده به آب، منجر به تشكیل اسید كلریدریك و اسید هیپوكلرو می‌شود. اسید هیپوكلرو موثرترین تركیب كلردار برای گندزدایی آب می‌باشد. هرچه قدر PH آب پایین باشد اثر گندزدایی آن بیشتر می‌شود، زیرا در PH نزدیك 7 اسیدهیپوكلرو بیشتر تولید می‌گردد و در PH حدود 5/8 اثر گندزدایی كلر، ضعیف خواهند شد. خوشبختانه بیشتر آب‌ها دارای PH = 5/7-6  هستند.

 

مبانی كلرزنی

برای حصول اطمینان از درستی كلرزنی قواعد زیر بایستی رعایت شود:

1 ـ  آب مورد گندزدایی، صاف و بدون كدورت باشد.

2 ـ  كلر مورد نیاز آب مشخص گردد، نقطه شكست كلر و كلر باقی مانده آزاد حائز اهمیت است.

3 ـ  در هر حال زمان تماس حدود یك ساعت برای ازبین بردن زیستوارك‌های حساس در مقابل كلر منظور گردد.

4 ـ  حداقل كلر باقیمانده پس از یك ساعت 5/0 میلی گرم در لیتر پیشنهاد می‌شود. این مقدار در همه گیری‌های بیماری‌های روده تا 1 میلی گرم در لیتر نیز توصیه شده است.

5 ـ  مقدار كلر مورد نیاز هر نوع آب برابر خواهد بود با مقدار كلری كه به آب اضافه می‌شود تا پس از یك ساعت مقدار 5/0 میلی گرم در لیتر كلر باقی مانده داشته باشد.

 

روش كلرزنی

با توجه به حجم آب مورد گندزدایی و وسعت پروژه، روش كلرزنی تعیین می‌گردد. كلر ممكن است به یكی از اشكال زیر در دسترس باشد:

الف) گازكلر    Cl2 

ب) كلرامین    NH2 Cl  و NHCl2 

ج) پركلرین     High Test Hypochlorit) H.T.H) 

د) دی اكسید كلر Clo2 

كلر اولین ماده انتخابی در گندزدایی آب است زیرا ارزان، موثر و كاربرد آن بسیار ساده است. برای جلوگیری از آثار سمی آن توسط دستگاه كلرزنی به آب اضافه می‌شود. تركیب آمونیاكی كلر نیز برای گندزدایی آب به كار می‌رود لیكن اثر آن كندتر از اثر كلر است این امر باعث محدودیت استفاده از آن شده است.

پركلرین یا  H.T.H  یا هیپوكلریت پر قدرت، یكی از تركیبات كلسیم است كه 70ـ60 درصد كلر دارد. محلول ساخته شده از  H.T.H  و تركیبات دیگر كلردار برای گندزدایی آب بكار می‌رود.

ـ  پركلرین  Ca(OCL)2  به صورت پودر یا كریستال ریز در بسته هایی با وزن مشخص تهیه و توزیع می‌گردد.

ـ  گرد سفید كلر CaOCL2 كه كلر قابل استفاده آن 39ـ5/33% است.

ـ  محلول هیپوكلریت سدیم  Naocl  كه دارای 5ـ3 و 16ـ10 درصد وزنی كلر قابل استفاده است.

به هر حال علی رغم تركیبات جانبی كلر با مواد آلی آب و خطرات احتمالی آن برای سلامت هنوز كلر به عنوان یك ماده شیمیایی گندزدا برای بهسازی آب آشامیدنی مورد استفاده است.

آزمایشات تعیین كیفیت آب آشامیدنی

برای تعیین كیفیت آب، آزمایشات شیمیایی و میكروبی آب انجام می‌شود و آنچه كه قبل از انجام آزمایش مهم است نمونه گیری صحیح از نظر تعداد و تكرار نمونه گیری است: نمونه ها بایستی متناسب با اهداف تهیه و تامین آب آشامیدنی سالم باشد.

 

استانداردسازی

استاندارد نمودن هر محصولی یعنی تطابق آن با نیازها و خواست‌های منطقی مصرف كنندگان، رواج دادن پذیرش عمومی محصولی برای عامه به گونه ای كه در قالب هزینه اثربخشی بدون عوارض وعواقب ناخوشایند مورد مصرف یا استفاده مردم قرار گیرد. مثلا در مورد آب آشامیدنی، استاندارد مواد آلوده كننده برای ارزیابی خطراتی است كه ممكن است در نتیجه آب آلوده متوجه انسان گردد. اصولا استانداردها از محلی به محل دیگر و از كشوری به كشور دیگر در حال تغییر است، لیكن كشورهایی كه تاكنون استاندارد مدونی برای خود تهیه نكرده اند، استاندارد سازمان جهانی بهداشت را ملاك قرار می‌دهند. معمولا دو نوع استاندارد برای مقاصد بالا متصور است: استاندارد اولیه كه مقامات مسئول باید برای حفظ بهداشت عمومی و جلوگیری از آثار مواد آلوده كننده اقدامات جدی به عمل آورند، درحالیكه در استانداردهای ثانویه، باید تدابیر لازم برای ارتقاء بهداشت عمومی، به عمل آید.

 

آزمایش‌های آب

مشخص كردن اینكه آب آشامیدنی، دارای چه وضعی باشد كار ساده ای نیست، از آنجا كه آبی كه در اختیار ما قرار می‌گیرد محصولی ساختگی نمی‌باشد، نمی‌توان اختصاصات ثابتی را برای آشامیدن در نظر گرفت. لذا احتمالا بایستی اعمالی بر روی آب انجام گیرد تا قابل شرب گردد. این تغییرات كه به نام مجموعه اعمال تصفیه، نامیده می‌شود، آب را از نظر فیزیكی و شیمیایی و میكروبی، مناسب مصرف می‌سازد. آزمایشات فیزیكی و شیمیایی آب طبق روش‌های استاندارد آزمایشات كیفی آب برای تعیین كیفیت آب آشامیدنی، صورت می‌گیرد.

بررسی احتمالی آلودگی میكروبی منابع آب آشامیدنی در این درس مورد بحث و گفتگو قرار گرفته و روش‌های نمونه برداری از منابع آب و آزمایشات باكتریولوژی مورد مطالعه می‌باشد. آزمایش‌های میكروبی آب، كیفیت آب را جهت آشامیدن و سایر استفاده ها مشخص می‌سازد. این آزمایشات، درجه آلودگی آب به فضولات انسانی و حیوانی را مشخص می‌سازد. امروزه روش‌های پیشرفته ای وجود دارد كه امكان تعیین باكتری‌های بیماری زا را در آب فراهم ساخته است ولی از آنجایی كه جدا كردن آن‌ها از نمونه های آب مشروب به صورت كار روزمره عملی دشوار است جستجو و شمارش میكروب‌های اندیكاتور به عوض میكروب‌های بیماری زا انجام می‌گیرد.

 www.bia2aneshsara.blogfa.com

buy cialis usa
جمعه 16 آذر 1397 09:43 ق.ظ

Info very well taken.!
cialis generic cialis diario compra cialis en 24 hora cialis italia gratis cialis baratos compran uk tarif cialis france cuanto cuesta cialis yaho cialis side effects dangers price cialis wal mart pharmacy cialis 5 mg para diabeticos
Cialis online
پنجشنبه 15 آذر 1397 02:35 ب.ظ

Wonderful content. With thanks.
cialis para que sirve cialis tablets australia cialis manufacturer coupon legalidad de comprar cialis wow look it cialis mexico brand cialis nl link for you cialis price opinioni cialis generico cialis kaufen wo free generic cialis
buy cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:35 ب.ظ

With thanks, I like it.
cialis generika cialis bula cialis generisches kanada cialis alternative cialis great britain cost of cialis per pill acquisto online cialis only now cialis for sale in us link for you cialis price best generic drugs cialis
Cialis prices
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:14 ق.ظ

You mentioned this terrifically!
cialis official site buy generic cialis cialis generico en mexico cialis 200 dollar savings card cialis prices in england tadalafilo cialis tadalafil online we like it cialis soft gel cialis prezzo di mercato tadalafil tablets
Generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 06:00 ب.ظ

Cheers! Ample information.

acheter cialis meilleur pri tadalafil 20 mg brand cialis nl side effects of cialis cialis arginine interactio cialis rezeptfrei sterreich cialis online acquistare cialis internet does cialis cause gout acheter du cialis a geneve
buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 06:46 ق.ظ

Tips well taken..
5 mg cialis coupon printable cialis 5 mg para diabeticos generic cialis pro cialis farmacias guadalajara tadalafil 5mg look here cialis order on line cialis online napol precios de cialis generico safe site to buy cialis online cialis dose 30mg
Cialis 20 mg
دوشنبه 12 آذر 1397 06:47 ب.ظ

Amazing many of useful knowledge.
cialis daily cialis e hiv how to purchase cialis on line cialis qualitat cilas low cost cialis 20mg cialis en mexico precio online prescriptions cialis cialis daily new zealand cialis generico
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 06:27 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it.
generic cialis pill online cialis vs viagra generic cialis at walmart cialis rckenschmerzen cialis with 2 days delivery rx cialis para comprar we like it cialis soft gel cialis 30 day sample cialis arginine interactio cialis canadian drugs
Cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 06:18 ب.ظ

Awesome facts. Many thanks.
cialis for bph try it no rx cialis cialis uk wow cialis 20 cialis daily new zealand we recommend cialis best buy cialis canadian drugs cialis 100 mg 30 tablet cialis per paypa cipla cialis online
Cialis 20 mg
یکشنبه 11 آذر 1397 05:59 ق.ظ

Great material. Thank you.
cialis for sale cialis e hiv cialis 20 mg effectiveness cialis per paypa wow cialis 20 can i take cialis and ecstasy cialis tadalafil online dose size of cialis cialis therapie purchasing cialis on the internet
Cialis online
شنبه 10 آذر 1397 06:42 ب.ظ

Many thanks, I enjoy this!
cialis 20mg preis cf cialis 20mg prix en pharmacie cialis australian price only best offers 100mg cialis cialis prezzo di mercato we choice free trial of cialis tadalafil 10 mg india cialis 100mg cost price cialis per pill 40 mg cialis what if i take
Cialis pills
شنبه 10 آذر 1397 05:37 ق.ظ

This is nicely put! !
cialis sale online cialis soft tabs for sale generic cialis with dapoxetine weblink price cialis purchase once a day cialis cialis kaufen bankberweisung price cialis best cialis great britain we recommend cialis info cialis for bph
Cialis pills
جمعه 9 آذر 1397 06:20 ب.ظ

Helpful material. Cheers!
prices for cialis 50mg cialis online buying cialis overnight cialis alternative low dose cialis blood pressure cialis 05 buying cialis on internet cialis 30 day sample acquisto online cialis online cialis
Cialis generic
جمعه 9 آذر 1397 06:34 ق.ظ

You suggested that wonderfully.
only now cialis for sale in us cialis billig cialis pills price each cialis 30 day sample cialis patent expiration cialis patentablauf in deutschland acheter cialis meilleur pri cialis daily dose generic canada discount drugs cialis cialis side effects
buy cheap cialis in canada
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:18 ب.ظ

Excellent postings. With thanks.
tarif cialis france cialis daily new zealand american pharmacy cialis comprar cialis navarr buy cheap cialis in uk cialis kaufen wo cialis daily cialis daily reviews tadalafil 20 mg when will generic cialis be available
Online cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:33 ق.ظ

Regards, I appreciate it!
cialis qualitat does cialis cause gout trusted tabled cialis softabs cialis 30 day sample purchase once a day cialis low cost cialis 20mg 40 mg cialis what if i take generic cialis cialis cipla best buy cialis sans ordonnance
Buy cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:38 ب.ظ

Very good forum posts, Appreciate it!
cialis in sconto cialis diario compra callus get cheap cialis we choice cialis pfizer india acquisto online cialis generico cialis mexico generico cialis mexico cialis with 2 days delivery generic cialis pro
Buy cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:58 ق.ظ

Position nicely considered!.
cialis australian price cialis 5 mg para diabeticos cialis 10mg prix pharmaci generico cialis mexico cialis generic the best choice cialis woman cialis 100 mg 30 tablet cialis cipla best buy purchasing cialis on the internet click here take cialis
buy cialis usa
چهارشنبه 11 مهر 1397 02:36 ق.ظ

Whoa many of good facts!
price cialis per pill effetti del cialis cialis 10 doctissimo precios de cialis generico cialis 20 mg cost tadalafil generic cialis for bph achat cialis en suisse enter site 20 mg cialis cost cialis therapie
Cialis online
دوشنبه 9 مهر 1397 01:57 ق.ظ

You expressed it fantastically!
cialis venta a domicilio cialis prices sublingual cialis online no prescription cialis cheap we use it 50 mg cialis dose cialis australia org cialis 20 mg preis cialis 20mg schweiz price cialis wal mart pharmacy prix cialis once a da
canadian prescriptions online
یکشنبه 1 مهر 1397 05:08 ق.ظ

You said it very well..
canada medication prices canadian online pharmacies legal canadian rx drugstore online drugs for sale most reliable canadian online pharmacies discount canadian pharmacies prescriptions from canada without pharmacy canada online prescriptions canadian pharcharmy online
viagraessale.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 01:51 ق.ظ

Kudos. Fantastic information!
cialis prezzo di mercato where cheapest cialis cialis prezzo in linea basso cialis 20 mg only now cialis 20 mg cialis prezzo di mercato cialis taglich when can i take another cialis order generic cialis online cialis dose 30mg
http://cialisvbuy.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 05:46 ب.ظ

Regards! A lot of posts!

when can i take another cialis where cheapest cialis cialis dosage recommendations cilas cialis 100 mg 30 tablet generic cialis review uk american pharmacy cialis generic cialis tadalafil tadalafil tablets cialis 5 mg effetti collateral
online pharmacies
چهارشنبه 14 شهریور 1397 09:22 ق.ظ

Wonderful write ups. With thanks.
canada medication prices canadian drugs online canadian pharmacy canadian medications online canadian pharmaceuticals online canadian pharmaceuticals online canada rx canada medication list best canadian pharmacies online online pharmacies legitimate
viagra canada
سه شنبه 13 شهریور 1397 12:41 ب.ظ

Helpful advice. Regards.
to buy viagra online how to buy viagra uk viagra no presc cheap sildenafil uk safe buy viagra online viagra order online uk buy tadalafil online cheapest place to buy viagra where can i purchase viagra viagra for cheap prices
viagrayosale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 06:41 ب.ظ

Thanks a lot, I value this.
enter site natural cialis cialis cuantos mg hay cialis 30 day sample safe site to buy cialis online where cheapest cialis only now cialis 20 mg generic cialis 20mg tablets cialis 20 mg cialis generic availability cialis kaufen
viabiovit.com/viagra-eyaculacion-precoz.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 07:03 ق.ظ

Fantastic material, Thank you.
how to buy generic viagra viagra online pharmacy uk where do you buy viagra how to purchase viagra online rx online viagra how to buy viagra viagra online pharmacy viagra cheap levitra viagra rx online viagra
Online cialis
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:43 ب.ظ

Many thanks. I like this!
cialis 20 mg ou trouver cialis sur le net cialis per paypa buy cialis cheap 10 mg achat cialis en itali cialis for daily use low cost cialis 20mg cialis kaufen bankberweisung cialis for sale in europa wow cialis tadalafil 100mg
Cialis 20 mg
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:46 ق.ظ

Truly a lot of valuable information!
dose size of cialis cialis purchasing cialis soft tabs for sale price cialis per pill 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis prices in england how to buy cialis online usa cialis en 24 hora import cialis miglior cialis generico
Buy cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 11:26 ق.ظ

You've made your point quite well!!
cialis generika in deutschland kaufen i recommend cialis generico only now cialis 20 mg cialis generika cialis savings card cialis for sale cialis authentique suisse the best site cialis tablets canadian discount cialis compare prices cialis uk
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : امیر آقازاده

آخرین پست ها

جستجو

نظرسنجی

  • آیا شما در انتخابات امسال شرکت می کنید






نویسندگان